كار مىنشيند ؛ لاجرم شيخ فرمود : فإن فهمت ما أشرت به فقد حصل لك العلم النّافع « 121 » . يعنى : اگر فهم كردى آنچه اشارت كردم [ كه : انبياء عليهم السّلام از آن روى كه ولايت دارند ، همه حق را از مشكات خاتم اولياء بينند ] ترا علمى نافع حاصل شد . يا خود چنين گوييم كه : اگر فهم كردى آنچه اشارت كردم بدان ، و بدانستى كه : خاتم اولياء بعينه خاتم رسل است كه ظاهر مىگردد ، نه بر سبيل تناسخ ، بل بر سبيل برزاتى « 122 » كه كمّل را است از جهت لطافت اشباح ايشان ؛ كه اشباحهم ارواحهم . و از بهر آن ظاهر مىگردد تا خلق [ را ] به اسرار و حقايق الهى ، آگاه كند . در آخر هم : چنان كه در اوّل ، ايشان را آگاه گردانيد به احكام الهى ، و غالبا اين معنى به‌غايت مناسب است ، نبينى كه : در قرآن ، از آن معنى به چه عبارت خبر فرمود ، حيث قال تعالى : « وَ لا تَعْجَلْ بِالْقُرْآنِ مِنْ قَبْلِ أَنْ يُقْضى إِلَيْكَ وَحْيُهُ » « 123 » . و حال آن بود كه : چون جبرئيل عليه السّلام به محمّد نازل مىشد ، پيش از آنكه اداى رسالت و احكام خود كند ، رسول - صلعم - سبق مىگرفت ، و آن احكام مىخواند . چرا كه : او به باطن ، مطّلع بود بر « علم اللّه » از راه ولايت ؛ و از منبع و معدن به راه سرّ همين معنى ، به وى رسيده بود . [ پس ] خطاب رسيد كه : وقت اظهار معنى ولايت نيست ؛ حالا به نبوّت بساز « 124 » و پيش از آنكه جبرئيل بر تو خواند مخوان . و اللّه اعلم . فكل نبىّ من لدن آدم الى آخر نبىّ ما منهم احد يأخذ الّا من مشكاة خاتم

--> ( 121 ) - ن : العلم النافع بكل شىء ( عف ) . ( 122 ) - ن : بر سبيل نورانى كه كمل ( ت ) . ( 123 ) - ق ( س 20 - 114 ) و لا تعجل . ( 124 ) - ن : به نبوت بشتاب و پيش ( ت ) .